اقدامات قبل از زایمان یکی از مهمترین بخشهای مراقبت دوران بارداری است که تأثیر مستقیمی بر سلامت جسمی و روانی مادر و نوزاد دارد.
چه قصد زایمان طبیعی داشته باشید و چه سزارین، اطلاع از مراحل آمادگی قبل از زایمان، احتمال بروز عوارض را کاهش میدهد و باعث افزایش اطمینان خاطر مادر میشود. در ادامه، به بررسی دقیقتر این اقدامات میپردازیم تا مسیر زایمان، بیخطر و آگاهانهتر طی شود.
اقدامات لازم قبل از زایمان طبیعی و سزارین
اقدامات لازم قبل از زایمان شامل مواردی است که به آماده سازی جسمی، روحی و محیطی مادر برای تجربه بهتر و بیخطر زایمان کمک میکند. در ادامه، مهم ترین اقدامات را بیان میکنیم.
مراجعه منظم به پزشک یا ماما:
برای بررسی سلامت مادر و جنین، سونوگرافی بارداری، کنترل فشار خون، وزن، ضربان قلب جنین و بررسی موقعیت قرارگیری جنین ضروری است. این معاینات از هفته های پایانی بارداری اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
شرکت در کلاسهای آمادگی برای زایمان:
این کلاس ها کمک میکنند مادر با مراحل زایمان، روش های کنترل درد، تکنیک های تنفس و نقش همراه در زایمان آشنا شود. همچنین ترس ها و نگرانی های مادر کاهش پیدا میکند.
رعایت تغذیه سالم و مصرف مکملها:
مصرف مواد غذایی سرشار از آهن، کلسیم، پروتئین، میوه و سبزیجات برای حفظ انرژی مادر و رشد جنین ضروری است. بهترین متخصص زنان، زایمان در تهران مکملهایی مانند آهن و اسیدفولیک تجویز میکند.
انجام ورزشهای سبک بارداری:
ورزش هایی مانند پیاده روی، حرکات کششی و تمرینات مخصوص بارداری باعث تقویت عضلات، کاهش کمردرد و افزایش آمادگی بدن برای زایمان طبیعی میشود.
تمرین تکنیکهای تنفس و ریلکسیشن:
تنفس صحیح و آگاهانه، همراه با تمرین آرام سازی ذهنی و بدنی به مدیریت بهتر درد در حین زایمان کمک میکند و استرس مادر را کاهش میدهد.
آماده سازی کیف بیمارستان و مدارک مورد نیاز:
در هفته های پایانی بارداری باید کیف زایمان شامل لباس های راحت، لوازم بهداشتی، مدارک شناسایی، دفترچه بیمه و وسایل نوزاد آماده باشد تا در صورت شروع درد زایمان بدون دغدغه به بیمارستان مراجعه شود.
آمادگی ذهنی و روحی برای زایمان:
مطالعه درباره زایمان طبیعی، گفت وگو با مادران باتجربه و استفاده از مشاوره روان شناس در صورت نیاز، به کاهش اضطراب و تقویت اعتماد به نفس مادر کمک میکند.
مشورت درباره روشهای کاهش درد زایمان:
پیش از زایمان، مادر باید درباره روش های غیردارویی و دارویی کاهش درد مثل ماساژ، استفاده از توپ زایمان، بیحسی اپیدورال با بهترین متخصص زنان زایمان مشورت کند و گزینه های مناسب را بشناسد.
شناسایی مسیر و شرایط بیمارستان یا زایشگاه:
شناخت مسیر رفت وآمد، ساعت کار، امکانات بیمارستان یا زایشگاه، حضور پزشک و اطلاع از مدارک مورد نیاز از استرس در لحظه شروع زایمان جلوگیری میکند.
بیشتر بخوانید: زایمان طبیعی بهتر است یا سزارین؟
رژیم غذایی قبل از زایمان: قبل از زایمان چی بخوریم؟
قبل از زایمان، تغذیهی مناسب نقش مهمی در آمادگی بدن، بهبود سریع بعد از عمل و کاهش عوارض دارد.
- مواد غذایی سبک و قابل هضم مثل سوپ، برنج ساده، سیب زمینی پخته، ماست و نان تست
- پروتئین های سالم مانند مرغ پخته، تخم مرغ آب پز و ماهی بخارپز برای ترمیم بافت ها
- میوهها و سبزیجات تازه برای تامین ویتامین C، فیبر و تقویت سیستم ایمنی
- نوشیدن آب کافی حداقل ۸ لیوان در روز برای جلوگیری از یبوست و حفظ آب بدن
- پرهیز از غذاهای سنگین، چرب، تند و نفاخ مانند غذاهای سرخ کردنی، حبوبات خام یا زیاد، نوشابه و شیرینی جات زیاد
شب قبل از عمل یک شام سبک و زودهنگام بین ساعت ۷ تا ۸ شب میل کنید، مثلا سوپ یا فرنی ساده و از نیمه شب یا طبق دستور پزشک دیگر چیزی نخورید. ناشتا بودن برای بیهوشی ضروری است و فقط در صورت اجازه پزشک مقدار کمی آب تا چند ساعت قبل از عمل بنوشید.
چکاپها و آزمایشهای لازم پیش از زایمان سزارین و طبیعی
چکاپ ها و آزمایش های لازم پیش از زایمان به چند دسته تقسیم میشود. این چکاپ ها برای حفظ سلامت مادر و جنین و اطمینان از آمادگی کامل برای عمل جراحی ضروری هستند. در ادامه برخی از این موارد را بیان میکنیم.
| آزمایشهای خون | – CBC یا شمارش کامل سلولهای خونی: برای بررسی کم خونی، عفونت یا اختلالات پلاکتی – گروه خونی و Rh : جهت تطابق خون در صورت نیاز به انتقال خون در حین عمل – آزمایش قند خون FBS یا OGTT : برای تشخیص دیابت بارداری – آزمایش PT, PTT و INR : برای بررسی وضعیت انعقاد خون آزمایش اوره و کراتینین: برای ارزیابی عملکرد کلیه ها |
| آزمایش ادرار | – برای تشخیص عفونت ادراری، وجود پروتئین، یا قند در ادرار که ممکن است نشانه مشکلات کلیوی یا دیابت باشد |
| سونوگرافی نهایی | – برای بررسی وضعیت و موقعیت جنین – اندازه گیری مایع آمنیوتیک – بررسی جفت و بند ناف – ارزیابی وزن تقریبی جنین |
| نوار قلب جنین (NST) | – برای اطمینان از سلامت جنین و بررسی ضربان قلب و واکنش های حرکتی جنین که در هفته های آخر بارداری یا روز قبل از زایمان انجام میشود. |
| بررسی سوابق پزشکی و حساسیتها | – بررسی سابقه حساسیت به دارو یا بیهوشی – ارزیابی سابقه جراحی ها یا بیماری های خاص مثل فشار خون، دیابت، صرع و … |
نکات مهم شب قبل از زایمان
رعایت برخی نکات شب قبل از زایمان به افزایش ایمنی زایمان و آرامش مادر کمک میکند.
- استراحت کافی و خواب مناسب: شب قبل از زایمان سعی کنید زودتر بخوابید تا بدنتان برای جراحی آماده باشد. اضطراب طبیعی است، اما با تکنیک های آرام سازی مثل تنفس عمیق یا گوش دادن به موسیقی ملایم خواب بهتری داشته باشید.
- مصرف شام سبک و زودهنگام: بین ساعت ۷ تا ۸ شب یک وعده غذایی سبک و قابل هضم مانند سوپ یا برنج ساده میل کنید. بعد از شام از خوردن هر چیزی خودداری کنید.
- ناشتا بودن از نیمه شب: طبق دستور پزشک باید از ۶ تا ۸ ساعت قبل از عمل هیچ غذایی نخورید. حتی مصرف آب هم ممنوع است، مگر با تایید پزشک.
- استحمام با صابون آنتیباکتریال: شب قبل از عمل یا صبح روز عمل با صابون آنتیباکتریال دوش بگیرید تا خطر عفونت کاهش یابد. از استفاده از لوسیون، کرم، لاک، و لوازم آرایش اجتناب کنید.
- آماده سازی مدارک و کیف بیمارستان: مدارک پزشکی، دفترچه بیمه، جواب آزمایش ها و وسایل مورد نیاز مادر و نوزاد را در یک کیف آماده کنید تا صبح روز عمل به راحتی همراهتان باشد.
- مصرف داروها طبق دستور پزشک: اگر پزشک دارویی خاص برای شب قبل از عمل تجویز کرده مثل داروی آرامبخش یا ضداسید، حتماً طبق دستور مصرف کنید و از مصرف داروی خودسرانه بپرهیزید.
جمع بندی
دکتر مرضیه نوری یکی از پزشکان مجرب و خوش نام در حوزه زنان و زایمان است که با دانش تخصصی، تجربه بالینی و رویکردی صبورانه، توانسته رضایت بسیاری از مادران باردار را در مسیر زایمان طبیعی و سزارین جلب کند. ایشان با توجه دقیق به وضعیت جسمی و روحی بیماران، برنامه ریزی دقیقی برای مراقبت های پیش از زایمان، انجام زایمان ایمن و پیگیری های پس از آن ارائه میدهند.