چسبندگی بعد از عمل برداشتن رحم یکی از مشکلاتی است که بسیاری از زنان پس از هیسترکتومی با آن مواجه میشوند و میتواند باعث درد، ناراحتی یا اختلال در عملکرد طبیعی بدن شود. در این مقاله به بررسی دلایل ایجاد چسبندگی، علائم قابل توجه و راهکارهای درمانی آن پرداختهایم. این مطلب برای افرادی مفید است که بعد از هیسترکتومی با این مسئله مواجه شدهاند.
منظور از چسبندگی بعد از عمل برداشتن رحم چیست؟
چسبندگی بعد از عمل برداشتن رحم زمانی رخ میدهد که بافتهای داخلی شکم یا لگن پس از جراحی بهطور غیرطبیعی به یکدیگر میچسبند. این اتصالها معمولاً بهخاطر فرایند ترمیم بدن و تشکیل بافت اسکار ایجاد میشوند. در این شرایط، اندامهایی مثل روده، مثانه یا دیواره شکم ممکن است به هم بچسبند و باعث درد مزمن، مشکلات گوارشی یا اختلال در عملکرد دستگاه ادراری شوند.
طبق منابع معتبر پزشکی چسبندگیها یکی از عوارض شناختهشده جراحیهای شکمی هستند و شدت علائم آنها در افراد مختلف متفاوت است. به همین دلیل، تشخیص و بررسی بهموقع این وضعیت اهمیت زیادی دارد تا از بروز مشکلات بعدی جلوگیری شود.
برای دریافت مشاوره رایگان با دکتر مرضیه نوری، کافیست فرم زیر را پر کنید تا تیم پشتیبانی با شما تماس بگیرند.
چسبندگی بعد از عمل برداشتن رحم چه علائمی میتواند ایجاد کند؟
چسبندگی ممکن است در ابتدا علائم خاصی نداشته باشد، اما در برخی موارد باعث بروز مشکلاتی میشود، از جمله:
- درد مزمن در ناحیه پایین شکم یا لگن
- مشکلات گوارشی مانند یبوست یا درد هنگام دفع
- درد در هنگام فعالیتهای بدنی یا ورزش
- مشکل در رابطه جنسی به دلیل سفتی بافتها
علت چسبندگی بعد از هیسترکتومی چیست؟
بعد از جراحی برداشتن رحم، بدن شروع به ترمیم بافتهای آسیبدیده میکند و این فرآیند طبیعی گاهی باعث ایجاد چسبندگی میشود.
عواملی مثل دستکاری بافتهای حساس حین عمل، خشک شدن سطح اندامها در تماس با هوا، واکنش التهابی به نخ بخیه یا وجود لختههای خون میتوانند باعث شوند سطوح داخلی که معمولاً لغزنده هستند، حالت چسبناک پیدا کنند. در این شرایط، رشتههای پروتئینی فیبرین که وظیفه ترمیم زخم را دارند، ممکن است بهطور اتفاقی اندامهای مجاور مانند روده یا مثانه را به هم بچسبانند و نوارهای بافتی سفتی در ناحیه لگن ایجاد کنند.
تشخیص چسبندگی بعد برداشتن رحم
تشخیص چسبندگی بعد از برداشتن رحم نیاز به بررسی دقیق علائم و انجام معاینات پزشکی دارد. دکتر هیسترکتومی معمولاً با پرسش درباره دردهای لگنی، مشکلات گوارشی یا تغییرات قاعدگی شروع میکند و در ادامه از روشهای تصویربرداری مانند سونوگرافی یا امآرآی برای مشاهده بافتهای داخلی استفاده میکند.
در برخی موارد، انجام لاپاراسکوپی تشخیصی ضرورت دارد تا بتوان محل و شدت چسبندگیها را به طور مستقیم دید و اقدامات لازم برای مدیریت آنها را برنامهریزی کرد. این فرایند کمک میکند که درمان مناسب و ایمن برای بیمار تعیین شود و از بروز مشکلات بعدی جلوگیری شود.
چه درمانهایی برای چسبندگی پس از هیسترکتومی وجود دارد؟
ارزیابی و تشخیص چسبندگی
ابتدا باید مشخص شود چسبندگی در کدام ناحیه ایجاد شده و آیا علت علائمی مثل درد لگن، نفخ، یبوست، درد هنگام رابطه جنسی یا مشکلات ادراری است یا نه. پزشک با بررسی شرح حال، معاینه فیزیکی و در صورت نیاز انجام سونوگرافی یا روشهای تصویربرداری، شدت و محل چسبندگی را مشخص میکند تا بهترین روش درمانی انتخاب شود.
دارو برای کنترل درد و التهاب
اگر درد خفیف تا متوسط باشد، معمولاً درمان با مسکنها و داروهای ضدالتهاب آغاز میشود. این داروها چسبندگی را از بین نمیبرند، اما شدت درد و گرفتگی را کاهش میدهند و به شما کمک میکنند فعالیتهای روزمره را راحتتر انجام دهید. در صورت ادامه درد، نیاز به بررسیهای بیشتر وجود دارد.
درمانهای گوارشی در صورت درگیری روده
چسبندگی میتواند باعث یبوست، دلپیچه یا احساس انسداد شود. در این شرایط اصلاح تغذیه، افزایش مصرف مایعات و فیبر، و در صورت نیاز استفاده از ملینها یا داروهای تنظیمکننده حرکات روده توصیه میشود. هدف این درمان کاهش فشار روی روده و کم کردن ناراحتی شکمی است. در موارد شدید، مثل استفراغ، قطع دفع گاز و مدفوع یا درد شدید و پیشرونده، باید فوراً به پزشک مراجعه شود.
فیزیوتراپی کف لگن و تمرینهای حرکتی
برخی دردها پس از هیسترکتومی تنها به علت چسبندگی نیست و ممکن است به اسپاسم عضلات کف لگن یا محدودیت حرکت بافتها مرتبط باشد. فیزیوتراپی کف لگن، تمرینهای کششی و آموزش وضعیت بدن میتواند خشکی، درد و محدودیت حرکت را کاهش دهد. این تمرینها باید زیر نظر متخصص انجام شوند تا درد بدتر نشود.
روش جراحی
اگر چسبندگی باعث درد شدید، چسبندگیهای فشرده، ناباروری (در افرادی که رحم برداشته نشده) یا انسداد روده شود، ممکن است جراحی برای آزادسازی چسبندگی لازم باشد. در این روش، جراح بافتهای چسبیده را جدا میکند تا حرکت اندامها بهتر شود و علائم کاهش یابد. باید توجه داشت که خود جراحی هم میتواند زمینه ایجاد چسبندگی دوباره را فراهم کند، بنابراین تصمیمگیری باید با سنجش کامل فواید و خطرات انجام شود.
درمان انسداد روده ناشی از چسبندگی
در صورت انسداد روده، درمان بسته به شدت مشکل میتواند از بستری شدن، سرم درمانی، استراحت روده و تخلیه معده با لوله بینی-معده آغاز شود. اگر علائم ادامه یابد یا نشانههای خطر مثل تب، درد شدید، حساسیت شکم یا اختلال خونرسانی روده مشاهده شود، جراحی ضروری است.
پیشگیری از ایجاد چسبندگی در جراحیهای بعدی
اگر نیاز به عمل دیگری در لگن یا شکم باشد، جراح اقدامات پیشگیرانهای برای کاهش احتمال چسبندگی انجام میدهد، مانند کم کردن دستکاری بافتها، کنترل خونریزی، شستوشوی مناسب و در برخی شرایط استفاده از لایهها یا ژلهای جداکننده داخل شکم. انتخاب روش مناسب بستگی به وضعیت بیمار و نظر جراح دارد.
پیگیری و توجه به نشانههای هشدار
پیگیری منظم بعد از هر درمان اهمیت زیادی دارد تا تغییر علائم به موقع بررسی شود. درد شدید ناگهانی، تب، استفراغ مداوم، شکم سفت و دردناک، قطع دفع گاز و مدفوع یا ضعف شدید از نشانههایی هستند که نیاز به مراجعه فوری دارند، زیرا ممکن است به انسداد روده یا مشکل جدی دیگر مرتبط باشند.
عوارض چسبندگی بعد از خارج کردن رحم چیست؟
چسبندگی در صورت پیشرفت میتواند باعث مشکلات جدی شود، از جمله:
- درد مداوم در ناحیه لگن
- اختلال در عملکرد روده یا مثانه
- دشواری در فعالیتهای روزمره و ورزش
- مشکلات رابطه جنسی به دلیل محدودیت حرکتی
جمع بندی
چسبندگی بعد از هیسترکتومی یکی از عوارضی است که ممکن است پس از جراحی ایجاد شود. آگاهی از علائم و تشخیص زودهنگام میتواند به مدیریت بهتر شرایط کمک کند. در صورت بروز درد یا اختلال در عملکرد ناحیه لگن، مراجعه به پزشک و بررسی وضعیت بافتها ضروری است. درمان میتواند شامل مراقبتهای حمایتی، فیزیوتراپی یا مداخله جراحی باشد تا عملکرد طبیعی اندامها حفظ شود.