عوارض جراحی برداشتن رحم موضوعی است که بسیاری از خانمها پس از تصمیم به انجام این عمل با نگرانی به آن فکر میکنند. این جراحی ممکن است بنا به دلایل پزشکی مختلف انجام شود، اما آگاهی از پیامدهای احتمالی آن به تصمیمگیری آگاهانه کمک زیادی میکند. در این عمل، تغییرات جسمی و روحی مختلفی ممکن است در بدن رخ دهد که شناخت آنها باعث کاهش اضطراب و آمادگی بیشتر بیمار میشود. در ادامه، به بررسی مهمترین عوارض این جراحی و راههای کنترل آنها میپردازیم.
آیا عمل جراحی برداشتن رحم خطرناک است؟
در بیشتر موارد، جراحی برداشتن رحم با ایمنی بالا و تحت شرایط کنترلشده انجام میشود. با این حال، مانند هر عمل دیگری، احتمال بروز عوارض وجود دارد. میزان خطر به عواملی مانند وضعیت عمومی بدن، سن، بیماریهای زمینهای، روش جراحی (باز یا لاپاراسکوپی) و مهارت جراح بستگی دارد. رعایت توصیههای قبل و بعد از عمل نقش مهمی در کاهش این خطرات دارد.
عوارض جراحی برداشتن رحم چیست؟
عوارض این عمل به دو دسته کلی تقسیم میشود: عوارض جسمی کوتاهمدت و عوارض طولانیمدت.
عوارض کوتاهمدت معمولاً در روزها یا هفتههای اول پس از عمل بروز میکنند، در حالی که عوارض طولانیمدت ممکن است ماهها یا حتی سالها بعد ظاهر شوند. شناخت این موارد کمک میکند تا بیمار بتواند با علائم غیرعادی سریعتر به بهترین متخصص زنان در غرب تهران مراجعه کند.
عوارض کوتاهمدت بعد از جراحی برداشتن رحم
۱. درد و ناراحتی در ناحیه شکم یا لگن
پس از جراحی، احساس درد در ناحیه برش یا داخل شکم طبیعی است. این درد نتیجه ترمیم بافتها و انقباض عضلات است و با گذشت زمان کاهش پیدا میکند. مصرف داروهای تجویز شده و استراحت کافی به کنترل این درد کمک میکند. استفاده از کمپرس گرم در ناحیه پایین شکم نیز میتواند به کاهش اسپاسم عضلانی کمک کند.
۲. خونریزی یا ترشحات واژینال
در چند هفته ابتدایی، ترشحات خونی سبک یا قهوهایرنگ ممکن است دیده شود. این اتفاق به دلیل ترمیم بافت داخلی واژن و بخیههاست. در صورت افزایش حجم خونریزی یا بوی ناخوشایند، باید پزشک مطلع شود، زیرا میتواند نشانه عفونت یا باز شدن بخیهها باشد.
۳. احساس خستگی و ضعف عمومی
بدن پس از عمل به زمان نیاز دارد تا انرژی از دسترفته را بازیابد. خستگی ممکن است چند روز تا چند هفته ادامه داشته باشد. تغذیه مناسب، نوشیدن مایعات کافی و پیادهرویهای کوتاهمدت در خانه روند بهبودی را سرعت میدهد.
۴. مشکلات گوارشی مانند نفخ و یبوست
کاهش تحرک، مصرف داروهای مسکن و تغییر در رژیم غذایی باعث کندی حرکات روده میشود. برای پیشگیری از یبوست بهتر است مصرف فیبر، سبزیجات و مایعات افزایش یابد. پزشک ممکن است برای مدتی کوتاه ملینهای سبک تجویز کند تا حرکات روده طبیعی شود.
۵. عفونت زخم یا مثانه
تب، قرمزی، تورم یا ترشح از محل بخیهها میتواند نشانه عفونت باشد. همچنین برخی بیماران پس از جراحی دچار سوزش یا تکرر ادرار میشوند که ممکن است به عفونت مثانه مربوط باشد. رعایت بهداشت، مصرف آنتیبیوتیک طبق دستور پزشک و تخلیه منظم مثانه از بروز این مشکل پیشگیری میکند.
۶. احتباس ادرار یا دشواری در دفع آن
در ساعات ابتدایی پس از عمل، گاهی مثانه بهدرستی کار نمیکند و بیمار برای دفع ادرار دچار مشکل میشود. در این شرایط ممکن است نیاز به استفاده موقت از سوند وجود داشته باشد تا مثانه دوباره عملکرد طبیعی خود را بازیابد.
۷. تغییرات خلقی و احساس نوسان روحی
بعد از عمل، برخی زنان احساس غم، بیقراری یا اضطراب را تجربه میکنند. این حالت میتواند به دلیل تغییرات هورمونی، بیخوابی یا استرس ناشی از جراحی باشد. صحبت با پزشک یا مشاور و حمایت خانواده در کاهش این احساسات بسیار مؤثر است.
۸. تهوع یا بیاشتهایی پس از بیهوشی
مواد بیهوشی و داروهای ضد درد گاهی باعث تهوع یا کاهش اشتها میشوند. این علائم معمولاً موقت هستند و با مصرف غذاهای سبک و نوشیدن مایعات شفاف برطرف میشوند.
عوارض طولانیمدت برداشتن رحم
۱. تغییرات هورمونی و بروز علائم یائسگی زودرس
اگر تخمدانها همزمان با رحم برداشته شوند، بدن با کاهش ناگهانی هورمونهای زنانه روبهرو میشود. این تغییر میتواند باعث گرگرفتگی، خشکی واژن، تغییر خلق یا اختلال در خواب شود. در چنین شرایطی، پزشک ممکن است درمان جایگزین هورمونی را برای کاهش علائم تجویز کند.
۲. احساس درد یا سنگینی در لگن
برخی زنان پس از جراحی، در ناحیه لگن احساس کشیدگی یا فشار دارند. این حالت به علت تغییر در بافتهای نگهدارنده رحم و گاهی چسبندگی داخلی ایجاد میشود. انجام ورزشهای تقویتی کف لگن و مراجعه به فیزیوتراپیست میتواند در کاهش این ناراحتی مؤثر باشد.
۳. تغییر در عملکرد مثانه یا روده
پس از جراحی، برخی بیماران در کنترل ادرار یا تخلیه کامل مثانه با مشکل مواجه میشوند. این مسئله معمولاً به دلیل تغییر در موقعیت اندامهای لگنی یا آسیب موقتی به اعصاب اتفاق میافتد. با گذشت زمان و تمرینهای فیزیوتراپی، این وضعیت در بیشتر افراد بهبود پیدا میکند.
۴. چسبندگی داخلی یا اسکار بافتی
در روند ترمیم زخمها، بافتهای داخلی ممکن است به هم بچسبند و چسبندگی بعد از عمل برداشتن رحم ایجاد کنند. این اتفاق میتواند منجر به درد مزمن لگنی یا ناراحتی در حرکات روده شود. در موارد شدید، ممکن است نیاز به جراحی ترمیمی وجود داشته باشد تا این چسبندگیها جدا شوند.
۵. تغییر در میل یا پاسخ جنسی
در برخی زنان، تغییرات هورمونی یا وجود اسکارهای داخلی میتواند میل جنسی را کاهش دهد یا باعث خشکی واژن شود. با این حال، بسیاری از افراد پس از جراحی و رفع دردهای رحمی قبلی، تجربه بهتری در روابط خود دارند. گفتوگو با پزشک درباره درمانهای کمکی میتواند به حفظ سلامت جنسی کمک کند.
۶. پوکی استخوان در صورت برداشتن تخمدانها
با کاهش استروژن پس از برداشتن تخمدانها، احتمال کاهش تراکم استخوان افزایش مییابد. برای پیشگیری از پوکی استخوان، مصرف مکمل کلسیم، ویتامین D و فعالیت بدنی منظم اهمیت زیادی دارد. در صورت نیاز، پزشک داروهای خاصی برای تقویت استخوانها تجویز میکند.
۷. تغییرات خلقی و احساس افسردگی
از بین رفتن عملکرد طبیعی هورمونها و همچنین تأثیر روانی از دست دادن رحم، در برخی زنان باعث نوسانات خلقی یا احساس غم طولانیمدت میشود. حمایت عاطفی خانواده، مشاوره روانشناسی و درمان دارویی در صورت نیاز، به بازگشت آرامش ذهنی کمک میکند.
۸. افتادگی اندامهای لگنی در درازمدت
با حذف رحم، ساختار حمایتکننده لگن ممکن است دچار تغییر شود و در نتیجه مثانه یا واژن اندکی به سمت پایین حرکت کنند. تقویت عضلات کف لگن و رعایت توصیههای بهترین جراح هیسترکتومی میتواند از این اتفاق پیشگیری کند.
برای دریافت مشاوره رایگان با دکتر نوری، کافیست فرم زیر را پر کنید تا تیم پشتیبانی با شما تماس بگیرند.
تفاوت عوارض در جراحی باز و لاپاراسکوپی
در جراحی باز رحم، برش بزرگتری روی شکم ایجاد میشود و بیمار دوران نقاهت طولانیتری را تجربه میکند، در حالیکه در روش لاپاراسکوپی، برشها کوچکتر بوده و بازگشت به فعالیتهای روزمره سریعتر است. با این حال، هر دو روش ممکن است با عوارضی مانند خونریزی، عفونت یا درد پس از عمل همراه باشند.
تفاوت اصلی در شدت و مدت این عوارض است؛ در جراحی باز احتمال عفونت زخم و درد محل بخیه بیشتر است، اما در لاپاراسکوپی خطر آسیب به اندامهای داخلی کمی بالاتر است. انتخاب روش مناسب به وضعیت سلامت بیمار، سابقه پزشکی و تشخیص پزشک بستگی دارد.
آیا برداشتن رحم بر رابطه جنسی تاثیر میگذارد؟
پس از برداشتن رحم، ممکن است در هفتههای ابتدایی رابطه جنسی با احساس درد همراه باشد، اما با بهبود زخمها معمولاً این مشکل از بین میرود. در برخی زنان کاهش میل جنسی یا خشکی واژن گزارش شده است که با مشاوره پزشکی و درمانهای جایگزین هورمونی قابل کنترل است. در مقابل، زنانی که پیش از عمل دچار درد یا خونریزی هنگام رابطه بودهاند، معمولاً پس از جراحی بهبود را تجربه میکنند.
عوارض روحی و روانی بعد از جراحی برداشتن رحم
جراحی برداشتن رحم، اگرچه در بسیاری از موارد برای درمان بیماریهای زنان ضروری است، میتواند تغییرات قابلتوجهی در روح و روان فرد ایجاد کند. بسیاری از زنان پس از این جراحی احساساتی مانند غم، اضطراب، یا حس از دست دادن تجربه میکنند که ناشی از تغییرات هورمونی و برداشت رحم به عنوان نمادی از باروری است.
گاهی این احساسات با اختلال خواب، کاهش میل جنسی یا تغییر در تصویر ذهنی از بدن همراه میشود. حمایت خانواده، گفتوگو با رواندرمانگر و مراقبت از سلامت روان به اندازه پیگیری وضعیت جسمی اهمیت دارد و میتواند روند بهبود عاطفی را تسهیل کند.
آیا برداشتن رحم باعث پیری زودرس میشود؟
در صورتی که تخمدانها نیز همزمان برداشته شوند، سطح هورمونهای زنانه کاهش مییابد و علائم مشابه یائسگی مانند خشکی پوست یا گرگرفتگی زودتر ظاهر میشود. اما اگر تخمدانها حفظ شوند، بدن همچنان به تولید هورمون ادامه میدهد و این تغییرات به شکل قابلتوجهی کاهش مییابد.
آیا بعد از برداشتن رحم، تخمدانها باقی میمانند؟
در بسیاری از موارد، جراح سعی میکند تخمدانها را در جای خود حفظ کند تا تعادل هورمونی بدن حفظ شود. تنها در شرایط خاص مانند وجود کیستهای بزرگ، سرطان یا خطر بالای ابتلا، تخمدانها نیز برداشته میشوند. تصمیم نهایی معمولاً پس از بررسی دقیق وضعیت بیمار گرفته میشود.
چطور میتوان از عوارض هیسترکتومی پیشگیری کرد؟
در این بخش، مهمترین مراقبتهای بعد از هیسترکتومی و راهکارهایی که میتوانند از عوارض پس از این عمل جلوگیری کنند، مرور میشود.
۱. انتخاب جراح با تجربه و ماهر
یکی از مهمترین عوامل در کاهش عوارض هیسترکتومی، انتخاب جراحی است که تجربه و مهارت کافی در انجام این عمل داشته باشد. جراح با سابقه، میتواند عمل را با کمترین آسیب به بافتهای اطراف انجام دهد و روند بهبود پس از عمل را کوتاهتر و راحتتر کند. قبل از عمل، درباره سوابق، تعداد عملهای موفق و نظرات بیماران قبلی تحقیق کنید تا اطمینان حاصل شود تصمیم درستی گرفتهاید.
۲. ارزیابی کامل قبل از جراحی
قبل از انجام هیسترکتومی، انجام آزمایشها و بررسیهای کامل پزشکی ضروری است. بررسی سلامت قلب، کلیه، کبد و آزمایشهای خون به کاهش خطر عوارض در حین جراحی کمک میکند و جراح با داشتن اطلاعات کامل، برنامه عمل را بهینه میکند.
۳. رعایت توصیههای دارویی قبل از عمل
قطع یا تنظیم داروهایی مانند رقیقکنندههای خون طبق دستور پزشک، احتمال خونریزی حین جراحی را کاهش میدهد. مصرف مکملها یا ویتامینها با نظر پزشک میتواند روند ترمیم بافتها را تسریع کند.
۴. ترک سیگار و کاهش مصرف الکل
سیگار و الکل میتوانند روند بهبودی را کند کنند و احتمال عفونت یا مشکلات تنفسی بعد از جراحی را افزایش دهند. ترک یا کاهش آنها چند هفته قبل از عمل باعث میشود بدن آمادهتر برای بهبود باشد.
۵. رعایت تغذیه مناسب و هیدراتاسیون
مصرف پروتئین کافی، میوهها و سبزیجات تازه و نوشیدن آب به ترمیم سریعتر زخمها و پیشگیری از یبوست کمک میکند. یبوست میتواند فشار روی بخیهها ایجاد کند و روند بهبود را کند نماید.
۶. انجام ورزشهای سبک قبل و بعد از جراحی
پیادهروی کوتاه و تمرینات سبک پیش از عمل به تقویت گردش خون و عضلات کمک میکند. بعد از جراحی نیز با تأیید پزشک، انجام تمرینهای سبک مانع تجمع خون و تورم میشود و درد را کاهش میدهد.
۷. رعایت بهداشت محل جراحی
تمیز و خشک نگه داشتن محل برش و تعویض مرتب پانسمانها از بروز عفونت جلوگیری میکند. در صورت مشاهده قرمزی، ترشح یا بوی غیرعادی، باید سریعاً به جراح اطلاع داده شود.
۸. پیگیری ویزیتهای پس از عمل
حضور منظم در جلسات کنترل پس از جراحی به جراح امکان میدهد روند بهبود را بررسی کرده و هرگونه عارضه احتمالی را در مراحل اولیه شناسایی کند.
۹. توجه به علائم غیرعادی بدن
درد شدید، تب، خونریزی غیرعادی یا مشکلات ادراری و گوارشی نباید نادیده گرفته شود. آگاهی از علائم هشداردهنده و مراجعه سریع به جراح یا پزشک، از بروز مشکلات جدی جلوگیری میکند.
با رعایت این نکات و انتخاب جراح با تجربه، میتوان شانس بروز مشکلات پس از برداشتن رحم را به حداقل رساند و دوران بهبودی را با آرامش بیشتری پشت سر گذاشت.
چه زمانی باید بعد از جراحی برداشتن رحم به پزشک مراجعه کرد؟
اگر هر یک از علائم زیر مشاهده شود، باید فوراً به پزشک اطلاع داده شود:
- تب و لرز یا ترشحات بدبو از محل بخیه
- درد شدید یا غیرقابلتحمل در شکم و لگن
- خونریزی شدید یا ادامهدار از واژن
- تورم یا قرمزی در پاها (علامت احتمال لخته شدن خون)
- احساس تنگی نفس یا درد قفسه سینه
رسیدگی به موقع به این علائم از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری میکند.
پرسشهای متداول درباره عوارض جراحی برداشتن رحم
دلدرد بعد از عمل برداشتن رحم معمولاً بهدلیل واکنش طبیعی بدن به جراحی است. گازهای باقیمانده در شکم، انقباض عضلات یا ترمیم بافتها میتواند باعث احساس درد یا سنگینی در ناحیه شکم شود، که با گذشت چند روز و رعایت توصیههای پزشک برطرف میشود.
در اغلب موارد خیر. اگر جراحی توسط پزشک باتجربه انجام شود و بیمار تمرینات کف لگن را ادامه دهد، شکل واژن بعد از عمل هیسترکتومی تغییری نمیکند و تغییری در احساس حین رابطه جنسی نیز ایجاد نخواهد شد.
در زنان یائسه، این جراحی معمولاً با عوارض کمتری همراه است چون عملکرد هورمونی قبلاً کاهش یافته است. با این حال، احتمال افتادگی مثانه یا بیاختیاری ادرار در برخی موارد وجود دارد که باید تحت نظر پزشک باشد.
جمعبندی و نتیجهگیری
جراحی برداشتن رحم اگرچه برای درمان مشکلات جدی زنان انجام میشود، اما مانند هر عمل جراحی دیگر بدون عارضه نیست. شناخت دقیق عوارض، رعایت مراقبتهای بعد از عمل و انتخاب پزشک متخصص میتواند احتمال مشکلات بعدی را تا حد زیادی کاهش دهد. در نهایت، تصمیم به انجام این جراحی باید با آگاهی کامل و مشورت مستقیم با پزشک گرفته شود.